ΑΡΘΡΑ

Με επίκεντρο την πανήγυρη του Ιερού Ναού Προφήτου Ηλιού Πυλαίας και σε κλίμα πνευματικής χαράς ξεκίνησαν την Παρασκευή 17 Ιουλίου, οι εκδηλώσεις «Πυλαιώτικα 2026», ένας θεσμός που συνδυάζει την εκκλησιαστική παράδοση με την πολιτιστική ζωή της περιοχής. Φωτορεπορτάζ: Ραφαήλ Γεωργιάδης/ ope.gr Η φετινή διοργάνωση αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα, καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη θεμελίωση του Ιερού Ναού Προφήτου Ηλιού, ενός ναού που αποτελεί σημείο αναφοράς για την Πυλαία και την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Η αυλαία των εκδηλώσεων άνοιξε στις 9 το βράδυ στον προαύλιο χώρο του ναού, με ένα πλούσιο πρόγραμμα παραδοσιακής μουσικής και χορών. Στην εκδήλωση συμμετείχαν πολιτιστικοί σύλλογοι, η παραδοσιακή χορωδία της ενορίας και το χορευτικό συγκρότημά της, ενώ ιδιαίτερη παρουσία είχαν επίσης το χορευτικό συγκρότημα του Ιερού Ναού Ζωοδόχου Πηγής Αμπελοκήπων και το χορευτικό συγκρότημα του Συλλόγου Καπουτζήδα Πυλαίας. Πλήθος πιστών και επισκεπτών κατέκλυσε τον χώρο, δίνοντας δυναμικό «παρών» στην πρώτη ημέρα των εκδηλώσεων και δημιουργώντας μια ζεστή, πανηγυρική ατμόσφαιρα. Μιλώντας στο Ορθόδοξο Πρακτορείο Ειδήσεων , ο προϊστάμενος του Ιερού Ναού Προφήτου Ηλιού Πυλαίας, αρχιμ. Σπυρίδων Καραταΐδης, εξέφρασε τη χαρά του για την έναρξη των φετινών εκδηλώσεων, υπογραμμίζοντας τη διπλή σημασία που έχουν για την ενορία και την τοπική κοινωνία. «Η φετινή χρονιά είναι ιδιαίτερα ευλογημένη για την ενορία μας, καθώς συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη θεμελίωση του Ιερού Ναού του Προφήτου Ηλιού. Προσκαλούμε όλους τους πιστούς να συμμετάσχουν στις λατρευτικές ακολουθίες και στις πολιτιστικές εκδηλώσεις, ώστε να τιμήσουμε τον Προφήτη Ηλία και να ενισχύσουμε τους δεσμούς της εκκλησιαστικής μας κοινότητας. Τα “Πυλαιώτικα” αποτελούν μια γιορτή πίστης, παράδοσης και ενότητας για όλους», ανέφερε χαρακτηριστικά. Στην τελετή έναρξης τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης εκπροσώπησε ο Πρωτοσύγκελλος αρχιμ. Ιάκωβος Αθανασίου, οι ιερείς του Ναού, επίσης παρευρέθηκε ο Δήμαρχος Πυλαίας – Χορτιάτη, κ.Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, ο οποίος συνεχάρη την ενορία και όλους τους συντελεστές για τη διαχρονική προσφορά τους στη διατήρηση της πολιτιστικής και πνευματικής ταυτότητας της περιοχής. Το «παρών» έδωσαν επίσης οι Αντιδήμαρχοι του Δήμου Πυλαίας Χωρτιάτη, εκπρόσωποι των πολιτικών, αυτοδιοικητικών αρχών, κληρικοί της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, καθώς και πλήθος κόσμου. Το πρόγραμμα των επόμενων ημερών περιλαμβάνει πολιτιστικές εκδηλώσεις, συναυλίες και παραδοσιακά δρώμενα, ενώ παράλληλα θα τελεστούν οι λατρευτικές ακολουθίες της πανηγύρεως, οι οποίες θα κορυφωθούν στις 20 Ιουλίου, ημέρα εορτής του Αγίου Προφήτου Ηλιού. Τα «Πυλαιώτικα» αποτελούν πλέον έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς της περιοχής, συγκεντρώνοντας κάθε χρόνο πλήθος πιστών και επισκεπτών, οι οποίοι συμμετέχουν τόσο στις λατρευτικές εκδηλώσεις όσο και στις πολιτιστικές δράσεις που αναδεικνύουν την πλούσια παράδοση και την ιστορία της Πυλαίας.                                     πηγή www.orthodoxianewsagency.gr

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα, βαθιά κατάνυξη και τη μαζική συμμετοχή εκατοντάδων πιστών πραγματοποιήθηκε ο Πανηγυρικός Αρχιερατικός Εσπερινός και η λιτάνευση της ιστορικής και εφεστίου Ιεράς Εικόνας του Προφήτη Ηλία στον πανηγυρίζοντα ομώνυμο Ιερό Ναό στην Πυλαία Θεσσαλονίκης. Του Πανηγυρικού Αρχιερατικού Εσπερινού χοροστάτησε ο Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος, ο οποίος και κήρυξε τον θείο λόγο. Συμπροσευχόμενοι παρέστησαν ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος και ο Μητροπολίτης Βελεστίνου κ. Δαμασκηνός. Τους αρχιερείς πλαισίωσαν οι ιερείς της ενορίας, ο αρχιμανδρίτης Σπυρίδων Καραταΐδης, ο αρχιμανδρίτης Θεωνάς Πλιάντης, ο πρωτοπρεσβύτερος Θωμάς Γαλλίδης, ο πρεσβύτερος Δημήτριος Ιωσηφίδης, καθώς και πλήθος κληρικών και διακόνων από την Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και όμορρες μητροπόλεις. Το «παρών» στις εορταστικές εκδηλώσεις έδωσαν ο δήμαρχος Πυλαίας – Χορτιάτη κ.Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, ο υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας – Θράκης) κ.Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, ο βουλευτής κ.Θεόδωρος Καράογλου, ο Κωνσταντίνος Γιουτίκας Αντιπεριφερειάρχης ΜΕ Θεσσαλονίκης, ο κ.Θάνος Μπέγκας Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, εκπρόσωποι συλλόγων, φορέων και οργανισμών της περιοχής, καθώς και πλήθος πιστών που κατέκλυσαν τον ναό και τον περιβάλλοντα χώρο. Αμέσως μετά τον Εσπερινό ακολούθησε η καθιερωμένη λιτάνευση της ιστορικής και εφεστίου Ιεράς Εικόνας του Προφήτη Ηλία στους κεντρικούς δρόμους της Πυλαίας, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Χαλκίδος κ. Χρυσόστομο. Τη λιτανευτική πομπή συνόδευσε η Φιλαρμονική του Δήμου Πυλαίας – Χορτιάτη, προσδίδοντας ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια στην τελετή. Η πομπή διήλθε από τους κεντρικούς δρόμους γύρω από τον ναό, πραγματοποιώντας τις καθιερωμένες στάσεις για την ευλογία της περιοχής, ενώ η Τροχαία προχώρησε στις απαραίτητες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις για την ασφαλή διεξαγωγή της. Παράλληλα, εθελοντές συνέβαλαν στην ομαλή οργάνωση της λιτανείας και στην εξυπηρέτηση των πιστών. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της λιτανείας, ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης συνεχάρη, στο πρόσωπο του προϊσταμένου του Ιερού Ναού, π. Σπυρίδωνος, όλους όσοι συνέβαλαν στην άρτια διοργάνωση της πανηγύρεως, εκφράζοντας την ευαρέσκειά του για την άψογη προετοιμασία και τη συμμετοχή του ιερού κλήρου, των εθελοντών και των πιστών. Η εντυπωσιακή προσέλευση του κόσμου τόσο στον Πανηγυρικό Εσπερινό όσο και στη λιτανεία ανέδειξε για ακόμη μία χρονιά τον ιδιαίτερο δεσμό της τοπικής κοινωνίας με την ενορία του Προφήτη Ηλία και αποτελεί έμπρακτη επιβεβαίωση του πνευματικού και ποιμαντικού έργου που επιτελείται διαχρονικά από τους ιερείς του ναού.                                                                         πηγή www.orthodoxianewsagency.gr

«Ὁ ἔνσαρκος Ἄγγελος, τῶν Προφητῶν ἡ κρηπίς, ὁ δεύτερος Πρόδρομος, τῆς παρουσίας Χριστοῦ, Ἠλίας ὁ ἔνδοξος…» Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης η Πυλαία τίμησε σήμερα τον πολιούχο και προστάτη της, τον Προφήτη Ηλία τον Θεσβίτη, με επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων τον ομώνυμο Ιερό Ναό. Φωτορεπορτάζ: Ραφαήλ Γεωργιάδης, ope.gr Από νωρίς το πρωί δεκάδες πιστοί από την Πυλαία και τις γύρω περιοχές προσήλθαν στον πανηγυρίζοντα ναό, προκειμένου να συμμετάσχουν στην Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, να κοινωνήσουν των Αχράντων Μυστηρίων και να λάβουν την ευλογία του προστάτη Προφήτη. Της Πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης κ. Αθανάσιος, πλαισιούμενος από τον Γενικό Αρχιερατικό Επίτροπο της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, αρχιμανδρίτη Φώτιο Ζαρζαβατσάκη, τον προϊστάμενο του Ιερού Ναού, αρχιμανδρίτη Σπυρίδωνα Καραταΐδη, τον αρχιμανδρίτη Θεωνά Πλιάντη, τον πρωτοπρεσβύτερο Θωμά Γαλλίδη, τον πρεσβύτερο Δημήτριο Ιωσηφίδη, καθώς και πλήθος κληρικών και διακόνων από την Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και όμορες Μητροπόλεις. Το «παρών» στη λατρευτική σύναξη έδωσε και ο Δήμαρχος Πυλαίας – Χορτιάτη, Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, ενώ ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η μαζική συμμετοχή των πιστών, που για ακόμη μία χρονιά κατέκλυσαν τον ναό, αποδεικνύοντας τη βαθιά πίστη και την ευλάβεια των κατοίκων προς τον έφορο και προστάτη τους. Πριν από την απόλυση της Θείας Λειτουργίας, ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος, π. Φώτιος, μετέφερε τις θερμές ευχαριστίες του Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου προς τον Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης κ. Αθανάσιο, ευχαριστώντας τον για την πρόθυμη ανταπόκρισή του στην πρόσκληση της Ιεράς Μητροπόλεως και για την τέλεση της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας, λαμπρύνοντας με την παρουσία και τον θεολογικό του λόγο την πανήγυρη του Ιερού Ναού. Στη συνέχεια, μετέφερε προς το εκκλησίασμα τις πατρικές ευχές και τις ευλογίες του Παναγιωτάτου, ευχόμενος ο Κύριος να χαρίζει σε όλους υγεία, ειρήνη, πνευματική ενίσχυση και κάθε εξ ύψους αγαθό, ευχόμενος παράλληλα χρόνια πολλά και ευλογημένα. Ακολούθως Μητροπολίτης Σισανίου κ.Αθανασιος ανέγνωσε την ευχή επί του άρτου και του τυρού, τα οποία στη συνέχεια ευλογήθηκαν και διανεμήθηκαν σε όλο το εκκλησίασμα, ολοκληρώνοντας με τον πλέον ευλογημένο τρόπο την πανηγυρική εορτή προς τιμήν του Προφήτη Ηλία.                                  πηγή www.orthodoxianewsagency.gr

Τὸ χριστουγεννιάτικο δένδρο λίγοι ξέρουν ὅτι δὲν εἶναι εὐρωπαϊκὸ, ἀλλὰ ἑλληνικό, βυζαντινὸ ἔθιμο. Ὑπάρχει ἕνα τροπάριο στὴν Προσκομιδὴ, ποὺ μιλᾶ γιὰ τὸ “δένδρον τῆς ζωῆς” στὸν Παράδεισο, ποὺ εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Οἱ βυζαντινοὶ ἔβαζαν μέσα στὴν Ἐκκλησία ἕνα δένδρο γιὰ νὰ δώσουν τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ὡς “τὸ δένδρον τῆς ζωῆς”. Τὸ ἔθιμο σιγὰ σιγὰ ἔφυγε ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸ χῶρο, διότι ὅταν κατελήφθη ἀπὸ τοὺς τούρκους ἡ Κωνσταντινούπολη, ἔπεσε μαύρη σκλαβιά καὶ μόνον τέτοια δὲν εἴχαμε τὴν δυνατότητα νὰ κάνουμε, καὶ πέρασε στὴν Εὐρώπη. Τό πῆραν, οἱ εὐρωπαῖοι, τὸ στόλισαν, τὸ ξεχώρισαν ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καί τὸ ἔκαναν στολίδι τοῦ σπιτιοῦ. Καὶ ξαναγύρισε στὴν Ἑλλάδα ὡς εὐρωπαϊκὸ ἔθιμο. Ὄχι! εἶναι ἑλληνικό! Ξέρετε ποῦ διεσώθη ἡ ἔννοια τοῦ δένδρου; Στοὺς πολυελαίους! Ὁ κεντρικὸς πολυέλαιος στὴν Ἐκκλησία ἔχει μορφὴ δένδρου, μιᾶς ἐλάτης. Ὅταν ἔφυγε στὴν Εὐρώπη, εμείς τὸ διατηρήσαμε στὸν κεντρικὸ πολυέλαιο τῶν Ναῶν μας. π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

Και οι τρεις, μαρτύρησαν επί βασιλέως Πρόβου και διοικητού Αντιοχείας Ηλιοδώρου (278 μ.Χ.). Όταν λοιπόν ο Τρόφιμος με το Σαββάτιο βρέθηκαν στην Αντιόχεια και είδαν τα πολυποίκιλα αμαρτωλά όργια που γίνονταν προς τιμήν του Απόλλωνα, δε συγκρατήθηκαν και αποδοκίμασαν δημόσια την αμαρτωλή αυτή παραφροσύνη. Βέβαια, γρήγορα συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο δικαστήριο. Θαρραλέα δήλωσαν πως είναι χριστιανοί. Τότε ο ηγεμόνας Ηλιόδωρος διέταξε και τους μαστίγωσαν ανελέητα. Τόσο, που οι σάρκες τους κόβονταν κομμάτια. Εκεί ο Σαββάτιος άφησε την τελευταία του πνοή. Ο δε Τρόφιμος οδηγήθηκε σε άλλο σκληρότερο ηγεμόνα, το Διονύσιο Περώννιο. Αυτός, αφού τον έγδαρε με σιδερένια νύχια, μισοπεθαμένο τον έριξε στη φυλακή. Εκεί τον επισκέφθηκε κάποιος, βουλευτής, ο Δορυμέδων, που είδε το μαρτύριό του και στερεώθηκε στην πίστη του Χριστού. Όταν το έμαθε αυτό ο ηγεμόνας, βασάνισε σκληρά το Δορυμέδοντα. Έπειτα, έριξε και τους δύο τροφή στα θηρία, μέσα στο αμφιθέατρο. Αλλά η πεινασμένη αρκούδα και η αιμοβόρα λεοπάρδαλη στάθηκαν στα πόδια τους σαν ήμερα αρνιά. Το ίδιο και το αγριεμένο λιοντάρι που ελευθέρωσαν αργότερα. Όταν λοιπόν είδαν ότι δεν τους άγγιξαν τα θηρία, αμέσως οι δήμιοι τους αποκεφάλισαν. Ἀπολυτίκιον Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα. Τὴν ἀκαθαίρετον, Τριάδος δύναμιν, ἀνθηφορήσαντες, Μάρτυρες ἔνδοξοι, ἐναπετέματε στερρῶς, τὴν ἄκανθαν τῆς ἀπάτης, Τρόφιμε μακάριε, Ἐκκλησίας ἐντρύφημα, Σαββάτιε πάνσοφε, Ἀθλητῶν ἐγκαλλώπισμα, καὶ δόξα εὐσεβῶν Δορυμέδων ὅθεν ὑμᾶς ἀνευφημοῦμεν.

Ο Ευστάθιος ήταν αξιωματικός περίβλεπτος στη Ρώμη και στη χριστιανική πίστη προσήλθε με θαυμαστό τρόπο. Όταν κάποτε κυνηγούσε ένα ελάφι, είδε στα κερατά του να φέρει σταυρό και άκουσε μία φωνή που τον καλούσε στην ορθή πίστη. Έτσι πίστεψε και βαπτίστηκε με το όνομα Ευστάθιος από Πλακίδας που ονομαζόταν πριν, καθώς επίσης και η γυναίκα του Τατιανή σε Θεοπίστη, αλλά και τα δυο τους παιδιά Αγάπιος και Θεόπιστος. Όταν ο αυτοκράτωρ Τραϊανός έμαθε ότι ασπάσθηκε το χριστιανισμό, του αφαίρεσε τον ανώτερο στρατιωτικό βαθμό που είχε και τον εξόρισε με όλη του την οικογένεια. Κατά την πορεία όμως, τον χώρισαν από τη σύζυγο του Θεοπίστη και τα δύο του παιδιά, το Θεόπιστο και τον Αγάπιο. Το γεγονός αυτό, πίκρανε πολύ τον Ευστάθιο. Μετά από χρόνια, όταν ο Τραϊανός περιήλθε σε μεγάλη πολεμική δυσχέρεια, θυμήθηκε τον ικανότατο αξιωματικό του Ευστάθιο. Τον επανέφερε λοιπόν στην υπηρεσία, και ο Ευστάθιος με τη γενναιότητα αλλά και τη στρατηγική που τον διέκρινε συνετέλεσε κατά πολύ στην νίκη. Στο δρόμο μάλιστα, βρήκε την οικογένεια του και ένοιωσε μεγάλη χαρά. Ο διάδοχος, όμως, του Τραϊανού, Αδριανός, απαίτησε από τον Ευστάθιο να παραστεί στις θυσίες των ειδωλολατρικών θεών. Ο Ευστάθιος, βέβαια, αρνήθηκε, με αποτέλεσμα να βασανιστεί αυτός και η οικογένεια του. Αλλά η αγάπη τους στο Χριστό ενδυνάμωνε την ψυχή τους στα βασανιστήρια, ενθυμούμενοι μάλιστα τους θείους λόγους, που λένε: «Μακάριος ἀνὴρ ὃς ὑπομένει πειρασμὸν ὅτι δόκιμος γενόμενος λήψεται τὸν στέφανον τῆς ζωῆς, ὃν ἐπηγγείλατο ὁ Κύριος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν» (Επιστολή Ιακώβου, α’ 12). Πανευτυχής, δηλαδή, είναι ο άνθρωπος που βαστάει με υπομονή τη δοκιμασία των θλίψεων. Διότι έτσι γίνεται σταθερός και δοκιμασμένος, για να πάρει το λαμπρό και ένδοξο στεφάνι της αιώνιας ζωής, που υποσχέθηκε ο Κύριος σ’ αυτούς που Τον αγαπούν. Τελικά, ο Ευστάθιος με την οικογένεια του πέθαναν μέσα σε χάλκινο πυρακτωμένο βόδι (117 μ.Χ.). Ἀπολυτίκιον Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης. Ἀγρευθεῖς οὐρανόθεν πρὸς εὐσέβειαν ἔνδοξε, τὴ τοῦ σοὶ ὀφθέντος δυνάμει, δι’ ἐλάφου Εὐστάθιε, ποικίλους καθυπέστης πειρασμούς, καὶ ἤστραψας ἐν ἄθλοις ἱεροίς, σὺν τὴ θεία σου συμβίω καὶ τοὶς υἱοίς, φαιδρύνων τοὺς βοώντας σοι. Δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ δείξαντι σὲ ἐν παντί, Ἰὼβ παμμάκαρ δεύτερον.

Συμφώνως με την υπ’ αριθμ. 2556/5-7-1993 εγκύκλιο της Ιεράς Συνόδου, η εορτή αυτών των Αγίων θα τιμάται κάθε έτος την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης Ο εθνομάρτυρας Χρυσόστομος Καλαφάτης, γεννήθηκε στην Τριγλία της Προποντίδας το 1867 μ.Χ. Γονείς του Χρυσοστόμου ήσαν ο Νικόλαος Καλαφάτης και η Καλλιόπη Λεμωνίδου. Το ζεύγος απέκτησε 8 παιδιά, 4 αγόρια και 4 κορίτσια. Από τ’ αγόρια επέζησαν ο πρωτότοκος Ευγένιος (γεννήθηκε το 1865 μ.Χ.) και ο Χρυσόστομος. Ο Ευγένιος συμπαραστάθηκε στον νεώτερο αδελφό του σ’ όλη τη διάρκεια του πολυτάραχου βίου του και τελικά τον ακολούθησε έως το μαρτύριο. Ο Νικόλαος Καλαφάτης είχε γνώση του οθωμανικού δικαίου και αντιπροσώπευε τους συμπολίτες του στα τουρκικά δικαστήρια. Αγαπούσε ακόμη την εκκλησιαστική μουσική και είχε ανάμιξη στα κοινά και γι’ αυτό εξελέγετο δημογέροντας. Η σύζυγός του Καλλιόπη ήταν μια ευλαβής γυναίκα. Αυτή έταξε τον Χρυσόστομο στην Παναγία την ημέρα των Φώτων του 1868 μ.Χ., όταν είχε επισκεφθεί την Τρίγλια ο Μητροπολιτης Προύσας. Το ζεύγος Καλαφάτη, παρά την μέτρια οικονομική του κατάσταση, ανέθρεψε με επιμέλεια τα παιδιά του. Πρώτοι δάσκαλοι του Χρυσοστόμου στην Τρίγλια ήσαν ο αρχιμανδρίτης και μετέπειτα μητροπολίτης Ιωαννίκιος για τα εκκλησιαστικά, ο Γαζής για τα ελληνικά, ο Χριστόφορος Μουμουζής για τα τουρκικά, ο Νικόλαος Χατζηχρυσάφης για τα γαλλικά και ο Παπα-Θεοδόσης για την εκκλησιαστική μουσική. Ο Χρυσόστομος σπούδασε στη θεολογική Σχολή Χάλκης (1884 – 1891 μ.Χ.) και υπηρέτησε ως αρχιδιάκονος του μητροπολίτη Μυτιλήνης Κωνσταντίνου Βαλιάδη, ο όποιος αναδείχθηκε Οικουμενικός Πατριάρχης ως Κωνσταντίνος Ε’ (1897 μ.Χ.). Χρημάτισε πρωτοσύγκελος της Μεγάλης Εκκλησίας και το 1902 μ.Χ. χειροτονήθηκε από τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’ μητροπολίτης Δράμας (1902 – 1910 μ.Χ.). Οι αγώνες του εναντίον της βουλγαρικής προπαγάνδας και για την τόνωση του εθνικού φρονήματος ενόχλησαν την Υψηλή Πύλη, η οποία αξίωσε από το Πατριαρχείο την άμεση ανάκληση του (1907 μ.Χ.). Αποχωρίστηκε με πικρία το ποίμνιό του και αποσύρθηκε στην Τριγλία με την ελπίδα της επιστροφής στην μητρόπολη Δράμας, η οποία κατέστη δυνατή το 1908 μ.Χ. με την ψήφιση του νέου τουρκικού συντάγματος. Η ενθουσιώδης υποδοχή που του επιφύλαξε ο λαός της Δράμας συνδέθηκε με την έξαρση του εθνικού αγώνα, γι’ αυτό και χαρακτηρίστηκε από την Υψηλή Πύλη επικίνδυνος για την δημόσια τάξη. Ανακλήθηκε εκ νέου από την μητρόπολη Δράμας (20 Ιανουαρίου 1909 μ.Χ.) και αποσύρθηκε πάλι στην Τριγλία μέχρι την μετάθεση του στην μητρόπολη Σμύρνης (11 Μαρτίου 1910 μ.Χ.). Στην Μητρόπολη Σμύρνης συνέχισε τους εθνικούς του αγώνες, οργάνωσε δε πάνδημο συλλαλητήριο για να καταγγείλει τις βιαιότητες των Βουλγάρων στην Μακεδονία εναντίον των Ελλήνων, την υποστήριξη των τουρκικών αρχών προς την βουλγαρική προπαγάνδα και τις γενικότερες καταπιέσεις της Υψηλής Πύλης εναντίον του Ελληνισμού του Οθωμανικού κράτους. Οι τουρκικές αρχές της περιοχής θορυβήθηκαν και πέτυχαν την απομάκρυνση του από την μητρόπολη Σμύρνης (1914 μ.Χ.), στην οποία επέστρεψε μετά την ανακωχή του Μούνδρου (1918 μ.Χ.). Κατά την περίοδο της ελληνικής διοίκησης της Σμύρνης (1919 – 1922 μ.Χ.), λειτουργούσε ως αναμφισβήτητος εθνάρχης του μικρασιάτικου Ελληνισμού και ως ο εμπνευσμένος ηγέτης της «Μικρασιατικής Άμυνας» για την δημιουργία αυτόνομου κράτους σε περίπτωση ήττας του ελληνικού στρατού. Η κατάρρευση όμως του μικρασιάτικου μετώπου (Αύγουστος 1922 μ.Χ.) απογοήτευσε τον μεγαλόπνοο μητροπολίτη, ο όποιος αποδοκίμασε τα σχέδια των Μεγάλων Δυνάμεων για την απομάκρυνση του ελληνικού στοιχείου από την Μικρά Ασία. Η εισβολή των Τούρκων στην Σμύρνη υπήρξε η δοκιμασία των εθνικών του οραμάτων. Αρνήθηκε να εγκαταλείψει τον λαό του, παρά την πίεση των προξένων της Αγγλίας και της Γαλλίας. Στις 27 Αυγούστου 1922 μ.Χ. συνελήφθη από τον Τούρκο φρούραρχο της πόλης Νουρεντίν πασά, μετά το τέλος της θείας Λειτουργίας στο ναό της Αγίας Φωτεινής, και παραδόθηκε στον εξαγριωμένο τουρκικό όχλο. Έπειτα από φρικτά βασανιστήρια βρήκε μαρτυρικό θάνατο. Ο εκφραστής των εθνικών πόθων κατέστη πλέον το σύμβολο των τραγικών πεπραγμένων του Γένους. Το δίτομο έργο του Περί Εκκλησίας, τα άρθρα του στα περιοδικά Εκκλησιαστική Αλήθεια και Ιερός Πολύκαρπος και η όλη κηρυκτική του δράση αναδεικνύουν την υπέροχη πνευματική μορφή του εθνομάρτυρα Ιεράρχη. Στο μαρτύριο του μητροπολίτη παρευρέθηκαν και οι 20 Γάλλοι ναύτες, την αντίδραση των οποίων περιέγραψε ο Γάλλος συγγραφέας Ρενέ Πουώ. Μία γαλλική περίπολος από είκοσι άνδρες, τους οποίους συνόδευα μαζί μ’ έναν άλλο πολιτοφύλακα, κατευθύνθηκε αμέσως στη Μητρόπολη, με σκοπό να πεισθεί ο μητροπολίτης να έλθει και να παραμείνει στην εκκλησία της Sacre-Coeur ή στο Γαλλικό Προξενείο. Ο μητροπολίτης Χρυσόστομος δεν δέχθηκε, λέγοντας ότι σαν καλός ποιμένας είχε χρέος να μείνει κοντά στο ποίμνιό του. Όταν η περίπολος έβγαινε από τη Μητρόπολη, ένα αυτοκίνητο στο οποίο επέβαιναν ένας Τούρκος αξιωματικός και δύο στρατιώτες, με τις λόγχες πάνω στα όπλα, σταμάτησε μπροστά από το μητροπολιτικό κτίριο. Ο αξιωματικός ανέβηκε επάνω και διέταξε τον μητροπολίτη να τον ακολουθήσει στον Νουρεντίν πασά, τον στρατιωτικό διοικητή. Βλέποντας ότι απάγεται ο μητροπολίτης, είπα στους άνδρες της περιπόλου να πάρουμε από πίσω το αυτοκίνητο. Φθάσαμε μπροστά στον Μεγάλο Στρατώνα, όπου βρισκόταν ο στρατιωτικός διοικητής, ο στρατηγός Νουρεντίν. Ο αξιωματικός που συνόδευε τον Χρυσόστομο, τον οδήγησε μπροστά στον Νουρεντίν. Σε δέκα λεπτά, και ενώ ο Χρυσόστομος κατέβαινε, βγήκε στο μπαλκόνι του κτιρίου ο Νουρεντίν πασάς, ο οποίος απευθύνθηκε στους χίλους με χίλιους πεντακόσιους μουσουλμάνους, άνδρες και γυναίκες, που βρίσκονταν στην πλατεία· τους είπε ότι τους παραδίδει, τον μητροπολίτη, προσθέτοντας χαρακτηριστικά τις φράσεις: «Αν σας έκανε καλό, να του το ανταποδώσετε· αν σας έκανε κακό, να του κάνετε και εσείς κακό!» Ο όχλος άρπαξε χωρίς χρονοτριβή τον μητροπολίτη και τον οδήγησε πιο πέρα, μπροστά στο κομμωτήριο του Ismail, ενός Ιταλού προστατευόμενου· εκεί σταμάτησαν και τον έντυσαν με μία άσπρη μπλούζα που πήραν από τον κομμωτή· άρχισαν αμέσως να τον χτυπούν λυσσασμένα με γροθιές και με ξύλα, και να τον φτύνουν στο πρόσωπο· του τρύπησαν με μαχαιριές το σώμα· του ξερίζωσαν τη γενειάδα· του έβγαλαν τα μάτια· του έκοψαν τη μύτη και τα αυτιά.» Πρέπει να σημειώσουμε, ότι η γαλλική περίπολος παρακολουθούσε τα γεγονότα μέχρι τη σκηνή που περιγράψαμε. Οι άνδρες που την αποτελούσαν (επρόκειτο για ναύτες), είχαν βγει έξω απ’ τα ρούχα τους, έτρεμαν χωρίς υπερβολή από την αγανάκτηση και ήθελαν να επέμβουν. Ο επικεφαλής, όμως, αξιωματικός, με το περίστροφο στο χέρι ακολουθούσε τις διαταγές που τους είχαν δοθεί και τους εμπόδισε να κάνουν οποιαδήποτε κίνηση. Στη συνέχεια,

Έτσι προφήτευσε ο προφήτης Ησαΐας για τον Πρόδρομο του Κυρίου, Ιωάννη: «Φωνὴ βοῶντος ἐν τὴ ἐρήμω, ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τᾶς τρίβους αὐτοῦ». (Ησαΐας μ’, 3). Δηλαδή, φωνή ανθρώπου, που φωνάζει στην έρημο και λέει: «Ετοιμάστε το δρόμο, απ’ όπου θα έλθει ο Κύριος σε σας. Κάνετε ίσιους και ομαλούς τους δρόμους, από τους οποίους θα περάσει». Ξεριζώστε, δηλαδή, από τις ψυχές σας τα αγκάθια των αμαρτωλών παθών και ρίξτε μακριά τα λιθάρια του εγωισμού και της πώρωσης και καθαρίστε με μετάνοια το εσωτερικό σας, για να δεχθεί τον Κύριο. Η φωνή αυτή, που ήταν ο Ιωάννης, γεννήθηκε με θαυμαστό τρόπο. Ο Πατέρας του Ζαχαρίας ήταν Ιερέας. Την ώρα του θυμιάματος μέσα στο θυσιαστήριο, είδε άγγελο Κυρίου, που του ανήγγειλε, ότι θα αποκτούσε γιο και θα ονομαζόταν Ιωάννης. Ο Ζαχαρίας σκίρτησε από χαρά, αλλά δυσπίστησε. Η γυναίκα του ήταν στείρα και γριά, πώς θα γινόταν αυτό που άκουγε; Τότε ο άγγελος του είπε ότι για να τιμωρηθεί η δυσπιστία του, μέχρι να πραγματοποιηθεί η βουλή του Θεού, αυτός θα έμενε κωφάλαλος. Πράγματι, η Ελισάβετ συνέλαβε, και μετά εννιά μήνες έκανε γιο. Μετά οκτώ ήμερες, στην περιτομή του παιδιού, οι συγγενείς θέλησαν να του δώσουν το όνομα του πατέρα του, Ζαχαρία. Όμως, ο Ζαχαρίας, έγραψε επάνω σε πινακίδιο το όνομα Ιωάννης. Αμέσως δε, λύθηκε η γλώσσα του, και η χαρά για όλους ήταν μεγάλη. Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε. Ἡ πρώην οὐ τίκτουσα, στεῖρα εὐφράνθητι, ἰδοὺ γὰρ συνέλαβες, Ἡλίου λύχνον σαφῶς, φωτίζειν τὸν μέλλοντα, πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, ἀβλεψίαν νοσοῦσαν, χόρευε Ζαχαρία, ἐκβοῶν παρῥησίᾳ· Προφήτης τοῦ Ὑψίστου ἐστίν, ὁ μέλλων τίκτεσθαι.